АНГИЙНХ НЬ БҮХ ХҮҮХЭД ТОЛГОЙГҮЙ БАЙЖЭЭ

ХИЧЭЭЛЭЭ ЭХЛҮҮЛЭХЭЭР ЭРГЭЖ ХАРТАЛ АНГИЙНХ НЬ БҮХ ХҮҮХЭД ТОЛГОЙГҮЙ СУУЖ БАЙЖЭЭ…
Говь-Алтай аймгийн төвийн арван жилийн сургуульд Далайбаяр хэмээх биологийн багш олон жил ажиллажээ. Залуугаасаа нэг сургуульдаа багшилсан, дуу цөөтэй, аливаад ул суурьтай ханддаг түүнийг хамт олон нь хий хоосон юманд итгэж сүржигнэдэг хүн биш гэдгээр нь мэднэ. Харин нас ахисан хойноо тэр нэгэн явдлыг дурсах бүрдээ хэсэг чимээгүй болж, царай нь хүртэл өөрчлөгддөг болсон гэдэг. “Тэрнээс хойш би мэдэхгүй юмаа байдаггүй гэж хэлэхээ больсон” хэмээн тэр ярианыхаа эхэнд хэлдэг байжээ.
Түүний ярьсан явдал олон жилийн өмнө эхэлсэн байна. Нэг амралтын өдөр сургуулийн аравдугаар ангийн долоон хүүхэд аймгийн төвөөс хойш байдаг “Сэрүүн булаг” хэмээх газар руу зугаалахаар явжээ. Оройхон буцахдаа тэд зам товчлохоор хуурай жалганы ёроол даган алхаж явтал урд явсан нэг хүү шарласан өвсний дундаас цайран харагдах бөөрөнхий зүйл олж харсан байна. Эхэндээ малын яс биз гэж бодсон ч ойртож очоод шороог нь зайлуулахад хүний гавлын яс болох нь мэдэгджээ.
Эрүүний хэсэг нь байхгүй, нэг шанаа нь борлосон шороонд дарагдсан өнөөх ясны нүдний хоёр хар хонхор хүүхдүүд рүү ширтэж байгаа мэт харагдав. Охид нь холдон зогссон ч хөвгүүдийн нэг “Далайбаяр багшид аваачаад өгчих үү, биологийн кабинетад хэрэг болох байлгүй” гэж санал гаргажээ. Удалгүй хүүхдийн сониуч зан айдсаа дийлж, гавлын ясыг хуучин даавуунд ороон аймгийн төв рүү авчирсан байна. Далайбаяр багш тэдний авчирсан зүйлийг хараад гайхсан ч сүртэй юм болгосонгүй.
Социализмын үеийн боловсролтой, юм бүхэнд учир шалтгаан бий гэж үздэг хүн учраас сүнс, чөтгөрийн тухай яриаг тэр ер тоодоггүй байв. “Хаанаас олсон юм?” гэхэд хүүхдүүд “Сэрүүн булгийн наад жалганаас” гэж хариулжээ. Далайбаяр “Дахиж ийм юм олбол дураараа оролдож болохгүй шүү” гэж сануулаад хүүхдүүдийг тараав. Харин гавлын ясыг анатомийн хичээлд үзүүлэн болгон ашиглаж болох юм гэж бодоод кабинетын арын хананд байх хуучин модон шүүгээний доод тавиурт хийж, хаалгыг нь түлхүүрээр цоожилжээ.
Тэр өдрөөс хойш нэг жижиг зүйл Далайбаярийн анхаарлыг хэдэнтээ татах болов. Орой хичээл тарж, кабинет эзгүйрэх үед шүүгээний хавиас хуурай зүйл мод шүргэх шиг “шар… шар…” гэх бүдэг чимээ гарна. Эхний удаа хулгана орчихсон байх гэж бодон шүүгээг онгойлгож шалгасан ч дотор нь өөр зүйл байсангүй. Гавлын яс ч яг тавьсан газраа хөдөлгөөнгүй хэвтэж байжээ.
Хэд хоногийн дараа харин өөр зүйл болов. Далайбаярын улсын биологийн олимпиадад бэлтгэж байсан Гантөмөр хэмээх сурагч хичээлдээ ирэхээ больжээ. Нэг өдөр өнжвөл тоохгүй өнгөрөх байсан ч гурав дахь өдрөө дараалан харагдсангүй. Ангийнхнаас нь асуухад...